Arteterapia w Polsce
Arteterapia jest dziedziną wiedzy, która w Polsce skupia zainteresowanie osób związanych zawodowo głównie ze środowiskiem terapeutów, psychologów, lekarzy, pedagogów oraz artystów. Dzieje się tak, ponieważ doświadczenia zachodnich arteterapeutów umiejscowiły tę naukę na pograniczu trzech dyscyplin: medycyny, psychologii i sztuk pięknych. Toteż w Polsce -podobnie, jak w innych krajach zainteresowanych rozwojem „terapii przez sztukę”- arteterapię, w zależności od sposobu użytego materiału terapeutycznego, dzieli się na poszczególne subdziedziny, takie jak np. muzykoterapia, biblioterapia, dramatoterapia, itp.
Historia
Prof. Stefan Szuman
fot. Akademia Pedagogiczna w Krakowie
Pierwsze próby działań podejmowanych w zakresie arteterapii w Polsce należałoby umiejscowić w latach 30-tych XX-wieku i połączyć z pracami wybitnego pedagoga i etyka prof. Stefana Szumana. Jedną z pierwszych prac tego typu autorstwa S. Szumana był, opublikowany w przedwojennym periodyku „Szkoła Powszechna” z 1928 roku, artykuł pt. Wpływ bajki na psychikę dziecka. W ten sposób, w myśli pedagogicznej Szumana połączyła się refleksja pedagogiczna z wiedzą o sztuce i założeniami psychologii rozwojowej, czyli to, na czym w gruncie rzeczy bazują wszelkie działania arteterapeutyczne.
Prof. Julian Aleksandrowicz
Szuman dostrzegał znaczenie sztuki dla wszystkich etapów rozwoju człowieka, podkreślając jej rolę zwłaszcza w umacnianiu postawy „afirmacji życia”. Tę myśl kontynuował następnie prof. Julian Aleksandrowicz, który, jako lekarz-onkolog, świadomie starał się wprowadzić w trudnej atmosferze polskich szpitali lat 60-tych i 70-tych, metody wspomagające leczenie chorych, bliskie tym, którymi operuje współczesna arteterapia.
Od edukacji kulturalnej do arteterapii
Wyraźny wzrost zainteresowania arteterapią w Polsce pojawił się w latach 90-tych XX wieku na skutek coraz liczniejszych tłumaczeń publikacji zachodnich oraz dzięki konferencjom. Najważniejszymi z nich były dwie międzynarodowe konferencje zorganizowane przez Akademię Muzyczną we Wrocławiu, we współpracy z Ministerstwem Kultury i Sztuki, w latach 1989 i 1990; ich owocem były trzy „Zeszyty Naukowe” pt. „Arteterapia”. Następna konferencja o równie szerokim zasięgu tematycznym, zorganizowana pod hasłem „Od edukacji kulturalnej do arteterapii”, odbyła się w roku 1999 w Kaliszu w Instytucie Pedagogiczno-Artystycznym UAM. W latach następnych co roku różne uczelnie (m.in. Akademia Medyczna w Łodzi, Akademia Medyczna w Poznaniu, Uniwersytet Zielonogórski, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Opolski) zaczęły organizować ogólnopolskie konferencje naukowe poświęcone sztuce i terapii.
ECArTE
fot. ECArTE
W 1992 roku założone zostało przez przedstawicieli kilku krajów, m.in. Anglii, Holandii i Włoch Europejskie Konsorcjum Edukacji Arteterapeutów (ECArTE), które zrzesza uniwersytety europejskie prowadzące studia wyższe w różnych dziedzinach terapii przez sztukę (aktualnie jest zrzeszonych 30 uniwersytetów). Pierwszą polską uczelnią wyższą, która uzyskała taki certyfikat, jest Uniwersytet Wrocławski: nastąpiło to 30 kwietnia 2004 roku w Bremie (Niemcy) podczas Zgromadzenia Ogólnego ECArTE. Podstawą zdobycia certyfikatu było wykazanie, że na UWr., w ramach studiów doktoranckich z pedagogiki, prowadzone są seminaria doktorskie z arteterapii. Reprezentantką uczelni była prof. Wita Szulc, która została ponadto wybrana do pełnienia funkcji Reprezentanta Krajów Europy Środkowej i Wschodniej.
Pierwsze stowarzysznia
fot. Stowarzyszenie „Kajros”
Polskie uniwersytety mogą się zrzeszać w ramach ECArTE, ponieważ dzięki staraniom prof. Wity Szulc oraz nielicznego wówczas grona polskich arteteraputów od roku 2003 istnieje w Polsce Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich „Kajros”. W ten sposób został spełniony jeden z podstawowych wymogów formalnych, stawianych przez ECArTE, który nakazuje, by arteterapeuci działali pod kontrolą krajowych stowarzyszeń zawodowych. Stowarzyszenie „Kajros” m.in. rekomenduje do zagranicznych czasopism prace polskich arteterapeutów, czego dowodem są publikacje w „Nordic Journal of Music Therapy” (Norwegia) oraz w prestiżowym wydawnictwie rzymskiego Uniwersytetu La Sapienza „Arti Terapie” (są to artykuły dr Katarzyny Krasoń i dr Beaty Mazepy z Uniwersytetu Śląskiego). Umożliwia również swoim członkom zdobywanie certyfikatów arteterapeuty szkolnego i edukatora arteterapii pod ściśle określonymi warunkami, zbieżnymi z zasadami obowiązującymi w innych krajach europejskich o dłuższej tradycji kształcenia arteterapeutów.
fot. InSEA
Międzynarodową współpracę prowadzi także powstały w 1989 roku Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Wychowania przez Sztukę InSEA (International Society for Education through Art). Podstawowym celem działalności Polskiego Komitetu InSEA jest współudział w rozwijaniu, w upowszechnianiu i pogłębianiu wychowania przez sztukę w Polsce oraz popieranie rozwoju współpracy w tej dziedzinie z krajowymi i międzynarodowymi stowarzyszeniami.
fot. Stowarzyszenie „Linie”
W tym miejscu należy również wspomnieć o działalności Stowarzyszenia Terapeutów i Arteterapeutów „Linie”, które od 2001 roku organizuje szereg szkoleń, warsztatów twórczych, psychologicznych i arteterapeutycznych, a także różnego rodzaju akcji artystycznych i plenerów twóczych.
fot. PSTS
W 2008 roku powstało Polskie Stowarzyszenie Terapii Przez Sztukę związane z Wydziałem Artystycznym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Stowarzyszenie posiada uprawnienia do przyznawania certyfikatu muzykoterapeuty, arteterapeuty, biblioterapeuty, dramoterapeuty oraz z innych dziedzin terapii przez sztukę.
Ośrodki arteterapii
W chwili obecnej istnieje wiele możliwości zdobycia na polskich uczelniach i w wyższych szkołach zawodowych wiedzy z zakresu arteterapii. Do najprężniejszych polskich ośrodków rozwoju arteterapii zaliczyć należy: Zakład Edukacji Elementarnej i Arteterapii na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym Uniwersytetu Wrocławskiego w Kaliszu, Katedrę i Klinikę Zdrowia Matki i Dziecka Akademii Medycznej w Poznaniu, Akademię Muzyczną we Wrocławiu, Polski Instytut Ericksonowski, oraz Polskie Towarzystwo Biblioterapeutyczne z siedzibą we Wrocławiu, działające przy Państwowym Pomaturalnym Studium Kształcenia Animatorów Kultury (SKiBA), posiadające oddziały w Gorzowie Wielkopolskim, Siedlcach, Toruniu, Wałbrzychu, Warszawie oraz Zielonej Górze.
Przeczytaj również
- "Z historii kształcenia arteterapeutów” – Krystyna Hrycyk
- "Arteterapia jako dyscyplina akademicka” – prof. Wita Szulc (link zewnętrzny, artykuł zamieszczony w serwisie „Forum Akademickie”)
fot. sxc.hu
Adresy www
Stowarzyszenia i organizacje